ภาษาอีสาน หมวด ต

รวมภาษาอีสาน หมวด ต

ภาษาอีสาน หมวด ต ตามที่เคยรู้จัก ภาษาอีสาน มีอยู่หลายคำ จะมีคำไหนที่เรารู้จักไหมนะ

1. ตจปัญจกกรรมฐาน
   หมายถึง กรรมฐานที่ให้พิจารณาส่วนต่างๆ ของร่างกาย มีผม ขน เล็บ ฟัน หนัง มีหนังเป็นที่ 5.
2. ตลกบาตร
   หมายถึง ถุงบาตรมีสายโยง เรียก ตลกบาตร ถลกบาตร ถงบาตร ก็ว่า.
3. ตลาด
   หมายถึง ตลาด (เหมือนกับภาษากลาง)
4. ตอด
   หมายถึง ต่อย (ใช้กับแมลงสัตว์กัดต่อย)
5. ตอนสวย
   หมายถึง ตอนสาย
6. ตอนแลง
   หมายถึง ตอนเย็น
7. ตอบซอบ
   หมายถึง เล็กๆ
8. ตะพึดตะพือ
   หมายถึง ไม่บันยะบันยัง
9. ตังนัง
   หมายถึง เก้าอี้,ม้านั่ง
10. ตัวะ
    หมายถึง โกหก พุดปด พุดเท็จ พูดโกหกหลอกลวง เรียก ตัวะ อย่างว่า อย่ามาตัวะให้หล้มตกหล่มดินทราย ตัวะให้กำดินทรายหว่านลงในน้ำ เฮ็ดให้เฮียมหลงหล้มตกตมทังหล่ม ตัวะให้คาดลาดล้มกลางบ้านมื่นชะเล (ผญา).
11. ตั๋ว
    หมายถึง โกหก พุดปด พุดเท็จ พูดโกหกหลอกลวง เรียก ตั๋วะ อย่างว่า อย่ามาตั๋วะให้หล้มตกหล่มดินทราย ตั๋วะให้กำดินทรายหว่านลงในน้ำ เฮ็ดให้เฮียมหลงหล้มตกตมทังหล่ม ตั๋วะให้คาดลาดล้มกลางบ้านมื่นชะเล (ผญา).
12. ตั๋วะ
    หมายถึง โกหก พุดปด พุดเท็จ พูดโกหกหลอกลวง เรียก ตั๋วะ อย่างว่า อย่ามาตั๋วะให้หล้มตกหล่มดินทราย ตั๋วะให้กำดินทรายหว่านลงในน้ำ เฮ็ดให้เฮียมหลงหล้มตกตมทังหล่ม ตั๋วะให้คาดลาดล้มกลางบ้านมื่นชะเล (ผญา).
13. ตากบ
    หมายถึง ชื่อพรรณไม้ชนิดหนึ่ง เรียก ต้นตากบ ต้นตะขบ ก็ว่า.
14. ตาย้าน
    หมายถึง น่ากลัว
15. ตาว
    หมายถึง ดาบ
16. ตาฮัก ตาแพง
    หมายถึง น่ารัก น่าเอ็นดู
17. ตาเว็น
    หมายถึง ดวงอาทิตย์
18. ตำบักหุ่ง
    หมายถึง ส้มตำ
19. ตำหูก
    หมายถึง ทอผ้า
20. ตำอิด,ตำก่อ
    หมายถึง แต่ก่อน , ตอนแรก , เริ่มต้น , แต่ไหนแต่ไร,นานมาแล้ว
21. ติง
    หมายถึง ขยับตัว ไหวตัว
22. ติงคิง
    หมายถึง ขยับตัว
23. ตี้ละ
    หมายถึง สิ
24. ตื่น
    หมายถึง 1.)ตกใจ 2.)ฟื้นจากหลับ เรียก ตื่น อย่างว่า ให้ตื่นแต่เดิก ให้เศิกแต่หนุ่ม ให้ตื่นเดิกคือกา ให้หากินคือไก่ ตื่นแต่เช้ากินข้าวกับปลา ตื่นสวยกินขวยขี้ไก่โป่ (ภาษิต).
25. ตื่ม
    หมายถึง เพิ่ม เติม
26. ตื้น
    หมายถึง ไม่ลึก เช่นน้ำไม่ลึก เรียก น้ำตื้น คิดไม่ลึก เรียก คิดตื้น ปัญญาไม่ลึกเรียก ปัญญาตื้น.
27. ตุ้มไว้
    หมายถึง รวบรวม
28. ตุ้ย
    หมายถึง อ้วน
29. ตู้ซู้ตาบซาบ
    หมายถึง แขวนรุงรัง
30. ตู้ด
    หมายถึง ขยับ, เลื่อน เช่นขยับเก้าอี้ เรียก ตู้ดเก้าอี้ ซูดเก้าอี้ ก็ว่า.
31. ต่อน
    หมายถึง ก้อน , ชิ้น
32. ต่าวคืน
    หมายถึง กลับคืนมา
33. ต่าวมา
    หมายถึง กลับมา
34. ต้อดเข่ามา
    หมายถึง ขยับ,กระแซะๆๆๆ เข้ามาซิ
35. ต้อน
    หมายถึง ที่ดักปลา
36. ต้อม
    หมายถึง แคบ
37. เติบเซิบ
    หมายถึง สูงชะรูด ดูไม่สวย
38. เติ่งเคิ่ง
    หมายถึง ค้างเติ่ง
39. เต้า
    หมายถึง ประชุม (อีสานตอนบน)
40. แตกม้าง
    หมายถึง แตกกระจัดกระจาย, แตกหักเสียหาย
41. แตกวึ่นๆ
    หมายถึง คับคั่งหนาแน่น , คนเยอะ ,แตกตื่น
42. แตงจิง
    หมายถึง แตงไทย
43. แตงด้าว
    หมายถึง แตงร้าน
44. แตบแซบ
    หมายถึง แบนๆ เล็กๆ
45. โต
    หมายถึง (น.) รูป, ตน, ตนเอง, คำใช้เรียกแทนคน สัตว์ และสิ่งของบางอย่าง เช่น ตัวละคร ตัวหนังสือ (น.) ลักษณนามใช้เรียกสัตว์และสิ่งของบางอย่าง เช่น ม้า 5 ตัว ตะปู 3 ตัว เสื้อ 3 ตัว (น.) ใช้เรียกผู้ที่ตนพูดด้วยในฐานะคนเสมอกันที่สนิทกัน เช่น ตัวจะไปไหม
46. โต
    หมายถึง คุณ, ใช้แทนคนที่เรากำลังคุยด้วย
47. โตนไป
    หมายถึง กระโดดไป
48. โตเอง
    หมายถึง ตัวเอง
49. โตไปไส
    หมายถึง คุณไปไหน
50. ใต้ล่าง
    หมายถึง ใต้ถุน
51. ใต้หล่าง
    หมายถึง ใต้ถุน
52. ไต
    หมายถึง 1.)อวัยวะชนิดหนึ่ง ทำหน้าที่ขับของเสียออกมากับน้ำปัสสาวะ เรียก ไต อนึ่งเนื้อที่เป็นก้อนแข็งอยู่ในเนื้อเรียก เนื้อเป็นไต. 2.)ขัน ถาด ขันหรือถาดเรียก ไต ไตคำ ก็ว่า 3.)แผ่นดิน แผ่นดินเรียก แผ่นไต
53. ไตร
    หมายถึง สาม เป็นคำนำหน้าสมาส เช่น ไตรลักษณ์ ไตรทวาร.
54. ไตรจักร
    หมายถึง ภพทั้งสาม คือ กามภพ รูปภพ อรูปภพ ตามไสยศาสตร์ว่า โลกมนุษย์ โลกสวรรค์ โลกบาดาล หรือจะเรียก ไตรภูมิ ก็ความหมายเดียวกัน.
55. ไตรจีวร
    หมายถึง ผ้า 3 ผืนของภิกษุ คือ อันตรวาสก (ผ้าสบง) อุตราสงค์ (ผ้าจีวร) สังฆาฏิ (ผ้าทาบ).
56. ไตรตรึงษ์
    หมายถึง ดาวดึงส์ สวรรค์ชั้นที่ 2 คือ ชั้นดาวดึงส์ ซึ่งเป็นชั้นที่พระอินทร์ครอง.
57. ไตรทวาร
    หมายถึง ทวารทั้ง 3 คือ กาย เรียก กายทวาร วาจา เรียก วจีทวาร ใจ เรียก มโนทวาร.
58. ไตรทศ
    หมายถึง เทวดา 33 องค์ หมายถึง พระอินทร์และบริวารของพระอินทร์ซึ่งอยู่ในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์.
59. ไตรปิฎก
    หมายถึง พระธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้า มี 3 ปิฎก คือ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก.
60. ไตรภาคี
    หมายถึง สนธิสัญญาที่มีคู่สัญญา 3 ฝ่าย เรียก สนธิสัญญาไตรภาคี.
61. ไตรยางค์
    หมายถึง อักษรสามหมู่คือ อักษรสูง อักษรกลาง อักษรต่ำ.
62. ไตรรงค์
    หมายถึง ธงชาติไทยซึ่งมี 3 สี คือสีขาว สีแดง สีน้ำเงิน เรียก ธงไตรรงค์.
63. ไตรรัตน์
    หมายถึง แก้ว 3 ประการคือ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์.
64. ไตรลักษณ์
    หมายถึง ลักษณะที่เป็นสามัญทั่วไป 3 ประการ คือ ความไม่เที่ยง ความเป็นทุกข์ ความไม่ใช่ตัวตน.
65. ไตรวัฎ
    หมายถึง วัฎฎะ 3 คือ กิเลสวัฎ กรรมวัฎ วิปาวัฎ.
66. ไตรวิชชา
    หมายถึง วิชชา 3 คือ วิชชาระลึกชาติหนหลังได้ วิชชารู้ความเกิดตายของคนและสัตว์ และวิชชารู้ในการทำให้สิ้นกิเลส.
67. ไตรสรณคมณ์
    หมายถึง การถึงพระรัตนตรัย คือ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ว่าเป็นที่พึ่งที่ระลึก.
68. ไตรสิกขา
    หมายถึง สิกขา 3 คือ ศีล เรียก สีลสิกขา ษมาธิ เรียก จิตสิกขา ปัญญา เรียก ปัญญาสิกขา.
69. ไตรเพท
    หมายถึง ชื่อคัมภีร์ศาสนาพราหมณ์ มี 3 คือ ฤคเวท ยชุรเวท สามเวท.
70. ไตรโลก
    หมายถึง โลกทั้ง 3 ทางวรรณคดี หมายถึง สวรรค์ มนุษย์โลก บาดาล ทางศาสนาหมายถึงภพทั้ง 3 คือ กามภพ รูปภพ อรูปภพ.
71. ไตร่ตรอง
    หมายถึง คิดทบทวน ตริตรอง อย่างว่า ไว้แก่ไตร่ตรองปุนแว่นแยง ยามแค้น (สังข์).
72. ไตล่าม
    หมายถึง ชื่อพรรณไม้เถาชนิดหนึ่ง ผลสีแดง เรียก หมากไตล่าม.
73. ไต่
    หมายถึง คลานไป วิ่งไป เช่น บุ้งคลานไปเรียก แมงบ้งไต่ กระถิกวิ่งไปตามกิ่งไม้เรียก กะเล็นไต่ไม้ เดินตามทางเรียก ไต่ทาง.
74. ไต่เต้า
    หมายถึง เดินตาม อย่างว่า ตวยไต่เต้าตามพื้นล่ำฮอย (กา) อย่าได้เดินไต่เต้าตามข้อยบ่ดี (กา).
75. ไต้
    หมายถึง 1.)ของใช้สำหรับจุดไฟให้สว่าง เรียก ไต้ กะบองไต้ ก็ว่า. 2.)จุด เช่น จุดเทียน เรียก ไต้เทียน จุดไต้เรียก จุดกะบอง อย่างว่า ฮุ่งค่ำเช้าตามไต้เฮื่อเฮือง (สังข์).